Kỷ vật của Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Tài, Thứ trưởng Bộ Công an, người anh hùng sống trong lòng địch

Đồng chí Nguyễn Tài tên thật là Nguyễn Tài Đông, bí danh Tư Trọng, Tư Duy, Ba Sáng, sinh ngày 11/12/1926 tại làng Xuân Cầu, xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên.

Thẻ căn cước số: B.07526, ngày 09/11/1950, do Nha Cảnh sát và Công an Bắc Việt, cấp cho Đặng Văn Hồng, để làm nghề nghiệp buôn bán, ở số 47 phố Hàng Cót, Hà Nội. (Đặng Văn Hồng là bí danh của đồng chí Nguyễn Tài trong thời gian đồng chí hoạt động cách mạng ở Hà Nội)

Sau Cách mạng tháng 8/1945, đồng chí Nguyễn Tài công tác tại Sở Liêm phóng Bắc Bộ. Tháng 6/1946, Ty Công an Hà Nội được thành lập. Ngày 12/7/1946, đồng chí Nguyễn Tài tham gia chuyên án số 7 Ôn Như Hầu trên cương vị là Thư ký Nha Công an trung ương. Tháng 10/1946 đồng chí Nguyễn Tài được giao nhiệm vụ đến sở Kiểm duyệt Bắc kỳ xin giấy phép cho ra báo “Công an Mới”. Ngày 19/12/1946, Ty Công an Hà Nội được đổi tên là Công an Khu XI, đồng chí Lê Hữu Qua là Giám đốc, đồng chí Nguyễn Tài là Phó Giám đốc. Năm 1947 đồng chí Nguyền Tài giữ chức Giám đốc Công an Khu XI.

Năm 1954, sau Hiệp định Geneve, đồng chí Nguyễn Tài cùng đồng chí Trần Vĩ, Thành ủy viên Hà Nội, được cử tham gia phái đoàn Chính phủ Việt Nam trong hội nghị Phù Lỗ, thảo luận việc Pháp bàn giao khu vực Hà Nội vừa bị tạm chiếm cho phía Việt Nam Dân chủ cộng hòa. Thời gian này, đồng chí Nguyễn Tài tham gia Ủy ban liên hiệp đình chiến Trung ương, tiếp quản Hải Dương, sau đó tiếp quản khu 300 ngày thành phố Hải phòng.

Năm 1958, đồng chí Nguyền Tài là Cục trưởng Cục Bảo vệ chính trị của Bộ Công an.

Năm 1961, đồng chí Nguyễn Tài, được lãnh đạo Bộ giao nhiệm vụ thành lập Ban chuyên án và trực tiếp chỉ đạo Đội trinh sát chống biệt kích trong chuyên án PY27, tiếp đó đồng chí Nguyễn Tài trực tiếp hỏi cung Phạm Chuyên trong chuyên án BK63, tạo ra thế trận “trò chơi nghiệp vụ” nổi tiếng của lực lượng An ninh.

Năm 1964, trước bối cảnh đế quốc Mỹ leo thang chiến tranh, đồng chí Nguyễn Tài xung phong vào miền Nam chiến đấu trên một chuyến tàu không số. Ông là cán bộ Công an có chức vụ cao nhất được chi viện cho chiến trường miền Nam thời điểm bấy giờ. Vào miền Nam hoạt động, đồng chí lấy biệt danh là Tư Trọng, được phân công làm trưởng Ban An ninh T4 thành phố Sài Gòn – Gia Định.

Năm 1966, trước bối cảnh chính quyền Sài Gòn đang bị khủng hoảng về quyền lực, nhận được chỉ thị từ Bộ Công an, đồng chí Tư Trọng đã giao nhiệm vụ trực tiếp cho điệp báo Võ Văn Em (điệp bảo cánh Dĩ An), trinh sát Trần Hoàng Sinh (trinh sát Nội đô B5), tiêu diệt Trần Văn Văn (dân biểu do CIA đề cử), ứng cử viên cho chiếc ghế Tổng thống chính quyền Sài Gòn. Chuyên án thành công đã khoét sâu mâu thuẫn giữa hai phe dân sự (Quốc hội lập hiến) và quân sự (Nguyễn Văn Thiệu & Nguyễn Cao Kỳ).

Bộ quần áo của đồng chí Nguyễn Tài, tức Tư Trọng đã sử dụng khi được giải thoát khỏi xà lim trắng, trưa ngày 30/4/1975

Ngày 23/12/1970, trong một chuyến công tác, đông chí Nguyễn Tài bị địch bắt. Bị cùm kẹp, tra tấn dã man ở các nhà tù Bến Tre, Cần Thơ, trại giam sư đoàn 7 quân đội Sài Gòn. Theo Frank Snepp – chuyên viên CIA, người trực tiếp thẩm vấn đồng chí Nguyễn Tài thừa nhận trong cuốn hồi ký của mình: “Phần lớn những gì ông Tài khai báo chỉ là những thông tin giả, của một câu chuyện che giấu được ông dựng lên một cách khéo léo. Thẩm vấn Nguyễn Tài – một người cộng sản trung kiên khiến cho tôi gặp rất nhiều thách thức”.

Trưa ngày 30/4/1975, một tiểu đoàn thuộc Quân đoàn IV tiến vào Sài Gòn và chiếm Phủ Đặc ủy Trung ương Tình báo, giải thoát đồng chí Nguyễn Tài sau 4 năm 4 tháng 10 ngày bị biệt giam trong xà lim trắng. Ngay sau đó, đồng chí tìm gặp Thường vụ Thành ủy Sài Gòn – Gia Định, được công nhận đảng tịch liên tục và được phân công giữ chức Ủy viên Thường vụ Thành ủy, Trưởng ban An ninh của thành phố mới giải phóng.

Năm 1976, đồng chí Nguyễn Tài được điều động làm Thứ trưởng Bộ Công an (1976 – 1981); Phó Chủ nhiệm Ủy ban Thanh tra Nhà nước (1981 – 1984); Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan (1985 – 1989). Đồng chí là đại biểu Quốc hội, phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội khóa VIII. Năm 1992 đồng chí nghỉ hưu theo chế độ.

Năm 2002, đồng chí Nguyễn Tài được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân; Huân chương Hồ Chí Minh và nhiều phần thưởng cao quý khác.

<Thượng tá Phạm Thị Thanh Thủy, Phòng 3/X03 – Bộ Công an>