Lực lượng Tham mưu Công an nhân dân – 80 năm xây dựng và trưởng thành (18/4/1946-18/4/2026)

Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, các tổ chức đầu tiên của Công an nhân dân được thành lập trên cả 03 miền Bắc-Trung-Nam. Bắc bộ lập Sở Liêm phóng, Trung bộ lập Sở Trinh sát, Nam bộ lập Quốc gia tự vệ cuộc, nhiệm vụ chung của các lực lượng này là trấn át bọn phản cách mạng, giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ vừa mới ra đời, bảo vệ Đảng và Nhân dân. Trong 03 tổ chức Công an đầu tiên này và Công an các tỉnh đều hình thành bộ phận Văn phòng, thực hiện chức năng quản trị cơ quan, quản lý cán bộ, tham mưu cho lãnh đạo về công tác đấu tranh chống phản cách mạng, các tổ chức Văn phòng này là tiền thân của cơ quan tham mưu sau này.

Đảng, Chính phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến công tác xây dựng lực lượng Công an nhân dân, ngày 19/01/1946, Bộ Nội vụ ban hành Nghị định số 14/NĐ về tổ chức của Bộ Nội vụ, trong đó Nha Công an phụ trách việc trị an; ngày 21/02/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh số 23/SL hợp nhất các Sở Cảnh sát và Liêm phóng toàn quốc thành Việt Nam Công an vụ, Sở Cảnh sát sáp nhập vào Sở Liêm phóng thành Sở Công an Bắc bộ, Sở Trinh sát đổi tên thành Sở Công an Trung bộ, tháng 4/1946, Quốc gia Tự vệ cuộc đổi tên thành Sở Công an Nam bộ, các tỉnh đổi tên thành Ty Công an tỉnh. Ngày 18/4/1946, Bộ trưởng Bộ Nội vụ ký ban hành Nghị định số 121/NĐ về tổ chức Việt Nam Công an vụ, xác định tổ chức Việt Nam Công an vụ gồm 3 cấp Công an Việt Nam, Công an kỳ, Công an tỉnh. Nha Công an Trung ương do Tổng Giám đốc và Phó Tổng Giám đốc điều hành, gồm Văn phòng và các phòng sự vụ, Công an kỳ và các tỉnh đều có Văn phòng giúp việc cho lãnh đạo Công an kỳ và Công an tỉnh. Thực hiện Nghị định số 121/NĐ, Nha Công an Trung ương củng cố lại bộ máy tổ chức gồm: Văn phòng, Bộ phận Chính trị, Phòng Nghiên cứu, Ty Thanh tra, Bộ phận Tư pháp, Bộ phận Trại giam; Sở Công an Nam bộ có Văn phòng, phòng Giáo nghiệm nhân thân, Phòng Chính trị, Phòng Cảnh vụ, Phòng Công an xung phong, Quốc vệ đội, Công an xưởng, Trại Giáo hóa, Ty Công an tỉnh có Văn phòng và các ban chuyên môn. Từ đây, tổ chức trong lực lượng CAND được củng cố thêm một bước. cơ quan Văn phòng trong lực lượng CAND Việt Nam chính thức được thành lập, thống nhất từ Nha đến các kỳ, tỉnh trong toàn quốc, có quan hệ mật thiết với các đơn vị nghiệp vụ trong lực lượng Công an và Văn phòng các cơ quan ngoài ngành. Ngày 18/4/1946 là dấu mốc lịch sử quan trọng trong quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng tham mưu Công an nhân dân Việt Nam, ngày này được xác định là Ngày truyền thống của lực lượng Tham mưu Công an nhân dân Việt Nam (Bộ trưởng Bộ Công an ký ban hành Quyết định số 799/1999/QĐ-BCA-TCIII, ngày 09/12/1999).

Những năm 1946-1954, trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp thực hiện lời kêu gọi thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh lực lượng Tham mưu Công an nhân dân tham mưu lãnh đạo Công an các cấp chỉ đạo lực lượng Công an nêu cao tinh thần cảnh giác, củng cố tổ chức và lực lượng Công an trong toàn quốc. Ngày 29/01/1947, Nha Công an Trung ương ra Quyết nghị A/00092, chủ trương tinh giản bộ máy, tăng cường cán bộ cho cơ sở. Sở Công an Bắc bộ và Sở Công an Trung bộ giải thể để lập Sở Công an khu. Nha Công an Trung ương trực tiếp chỉ đạo Công an các khu thuộc Bắc bộ, các Sở Công an khu IV, V, VI và liên lạc với Sở Công an Nam bộ thông qua Sở Công an Nam Trung bộ. Cơ quan Nha Công an Trung ương chỉ có Tổng Giám đốc Nha và các nhân viên làm công tác văn phòng; cán bộ cao cấp của Nha và các Sở Công an Bắc bộ đi phụ trách các Sở Công an khu và thanh tra các Ty Công an tỉnh. Từ đây, hệ thống tổ chức của Văn phòng trong lực lượng Công an gồm 03 cấp: Văn phòng Nha Công an Trung ương, Văn phòng Sở Công an khu, Văn phòng Ty Công an tỉnh. Từ đây hệ thống tổ chức của Văn phòng trong lực Công an gồm 03 cấp: Văn phòng Nha Công an Trung ương, Văn phòng Sở Công an khu, Văn phòng Ty Công an tỉnh. Cuối tháng 3/1947, Nha Công an Trung ương hoàn thành nhiệm vụ chuyển lên chiến khu Việt Bắc, xây dựng căn cứ tại Lũng Cò, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang, Cơ cấu tổ chức của Nha Công an Trung ương gồm: Văn phòng, Ty Chính trị, Ty Trật tự và Trưởng Công an; biên chế khoảng 20 cán bộ. Nha Công an Trung ương đã tham mưu tổ chức các Hội nghị Công an toàn quốc, trong đó có nội dung củng cố cơ quan Văn phòng Nha và các cấp, hoàn thiện bộ máy tổ chức lực lượng Công an nói chung và lực lượng tham mưu CAND từ cấp Trung ương đến địa phương: Đề án tổ chức công việc của Văn phòng, sau đó chỉnh lý và in thành cuốn Chỉ nam công tác Văn phòng tại Hội nghị Công an toàn quốc lần thứ 4 (Đây là tài liệu lý luận đầu tiên về công tác văn phòng trong lực lượng CAND Việt Nam); thống nhất được tổ chức và hoạt động của lực lượng Công an ở 3 miền Bắc, Trung, Nam, thông qua các Đề án CAND Việt Nam, Đề án Công tác tác trật tự…tại Hội nghị Công an toàn quốc lần thứ 5; thống nhất cơ cấu tổ chức Công an gồm 04 cấp Trung ương, khu, tỉnh, huyện tại Hội nghị Công an toàn quốc lần thứ 6…Quá trình hình thành và phát triển lực lượng Tham mưu CAND Việt Nam trong những năm đầu gắn liền với sự ra đời và đấu tranh chống phản cách mạng của lực lượng CAND Việt Nam, đồng hành cùng quá trình phát triển của cách mạng Việt Nam. Lực lượng tham mưu CAND đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, góp phần to lớn vào thắng lợi chung của lực lượng CAND Việt Nam và cách mạng Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.

Sau Hiệp định Geneve, cách mạng Việt Nam bước vào giai đoạn mới, xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, tiến hành cách mạng dân tộc dân chủ ở miền Nam. Thực hiện chủ trương của Đảng, chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công an, lực lượng tham mưu CAND không ngừng củng cố về tổ chức, tích cực tham mưu cho lãnh đạo Công an các cấp bảo vệ vững chắc an ninh, trật tự ở miền Bắc, góp phần đấu tranh giải phóng miền Nam thống nhất đất nước: Tham mưu tổ chức các Hội nghị Công an toàn quốc, tiếp tục tham mưu kiện toàn bộ máy tổ chức lực lượng CAND như: Tham mưu ban hành Chỉ thị số 373-CT/CA quy định bổ sung nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức các vụ, cục trong cơ quan Bộ; Chỉ thị số 120 về công tác bảo vệ chính trị kết hợp với công tác đăng ký hộ khẩu; Nghị quyết số 13-NQ/TW về thành lập Đảng, đoàn Bộ Công an; Chỉ thị số 2019 về kết hợp công tác sửa sai trong cải cách ruộng đất và chỉnh đốn tổ chức, kiện toàn Công an xã; Chỉ thị số 502-CT/VP yêu cầu Công an các địa phương tăng cường công tác quản lý thị trường, nắm vững tình hình, ngăn chặn hiện tượng đầu cơ, tích trữ trong kinh doanh của các tư thương; Chỉ thị số 45-CT/TW về tăng cường lãnh đạo công tác bảo vệ kinh tế; Chỉ thị số 20-CT/VP-P4 về đối phó với Liên đội biệt động của Ngô Đình Diệm; Chỉ thị số 47/VP-P4 về công tác Công an phục vụ công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa; Nghị quyết số 58-NQ/TW về việc thống nhất các đơn vị quốc phòng đang làm nhiệm vụ bảo vệ nội địa, biên giới và bờ biển, giới tuyến và các đơn vị Công an vũ trang thành một lực lượng vũ trang của Đảng và Nhà nước chuyên trách công tác bảo vệ nội địa và biên phòng, giao cho ngành Công an trực tiếp chỉ đạo; Nghị quyết 100/NQ-CP về thống nhất các lực lượng bảo vệ nội địa và biên phòng thành lực lượng CAND vũ trang; Chỉ thị số 1179/Vp về củng cố văn phòng Công an khu, sở, ty.

Cùng với quá trình củng cố, phát triển về tổ chức và lực lượng, công tác tham mưu giai đoạn này có những chuyển biến tích cực, đặc biệt là công tác phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ và địa phương trọng điểm để nghiên cứu, đề xuất, triển khai thực hiện những chỉ thị, nghị quyết về công tác đấu tranh chống phản cách mạng và tội phạm khác; bảo vệ an ninh, trật tự; thực hiện phòng không nhân dân; kịp thời chuyển hướng tổ chức và hoạt động sang thời kỳ có chiến tranh ở miền Bắc, xây dựng và phát triển lực lượng An ninh ở miền Nam như: Chỉ thị số 186-CT/TW về mấy công tác lớn phải làm để đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống phản cách mạng để bảo vệ công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đây là Chỉ thị đặc biệt quan trọng về công tác Công an, trong đó xác định và chỉ đạo thực hiện một cách có hệ thống những quan điểm, đường lối, chính sách, biện pháp trong đấu tranh chống phản cách mạng, định hướng cho lực lượng Công an đấu tranh bảo vệ an ninh, trật tự trước mắt và lâu dài. Chỉ thị số 20/CT-TW về công tác đối phó với hoạt động tung biệt kích, gián điệp biệt kích của bọn Mỹ – Diệm ra phá hoại miền Bắc nước ta. Nghị quyết số 39/NQ-TW về tăng cường đấu tranh chống các bọn phản cách mạng. Chỉ thị số 96-CT/TW về việc tăng cường công tác bảo mật, phòng gian, làm thất bại chiến tranh gián điệp, chiến tranh tâm lý của địch. Chỉ thị số 125/CT-TW về tăng cường giữ gìn an ninh miền Bắc, kiên quyết đánh bại mọi âm mưu hoạt động của bọn gián điệp và phản cách mạng khác trong tình hình chiến tranh phá hoại hiện nay; Chỉ thị số 145/CT-TW về việc việc giữ vững an ninh miền Bắc, đối phó với bước leo thang mới của địch. Chỉ thị số 218-CT/TWvà Chỉ thị số 219-CT/TW về chính sách trấn áp phản cách mạng ở miền Nam…

Trước tình hình Mỹ và chính quyền Sài Gòn tăng cường dùng không quân, hải quân bắn phá miền Bắc, yêu cầu phối hợp hai chiến trường ngày càng cao, Văn phòng Bộ tham mưu thành lập Ban Nghiên cứu miền Nam do đồng chí Chánh Văn phòng Bộ làm Trưởng ban. Ngày 8/5/1967, Bộ Công an ban hành Quyết định số 237/CA-QĐ tách Văn phòng Bộ thành Vụ Nghiên cứu tổng hợp, Vụ Tài vụ – Vật tư và Văn phòng Bộ, trong đó, Vụ Nghiên cứu tổng hợp là cơ quan Tham mưu của Bộ. Ngày 19/12/1967, Bộ Công an ban hành Quyết định số 1001/CA-QĐ thành lập Phòng Nghiên cứu tổng hợp hoặc bộ phận nghiên cứu tổng hợp ở các vụ, cục trực thuộc Bộ và Quyết định số 1002/CA-QĐ quy định nhiệm vụ, tổ chức, bộ máy của Phòng Theo dõi tình hình miền Nam. Ở miền Nam, năm 1961, Thường vụ Trung ương Cục miền Nam quyết định thành lập Ban Bảo vệ An ninh Trung ương Cục, trong đó có bộ phận Văn phòng là cơ quan tham mưu giúp việc cho Ban Bảo vệ An ninh Trung ương Cục. Văn phòng Ban Bảo vệ an ninh Trung ương Cục miền Nam đã tham mưu Trung ương Cục nhiều quyết sách quan trọng như: Chỉ thị số 08/CT/NT về phát động phong trào bảo mật, trừ gian, thúc đẩy, nâng cao một bước về tinh thần cảnh giác, tích cực bảo vệ mình, chủ động tiêu diệt địch cho toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta, Chỉ thị số 01/CTAN71 về nắm vững nhiệm vụ và phương hướng trước mắt của Đảng đề ra; chỉ đạo lực lượng an ninh đấu tranh phá kế hoạch bình định của địch, là cơ sở để xây dựng Nghị quyết số 165 những vấn đề cơ bản về công tác an ninh nhân dân…. Bên cạnh đó, trước yêu cầu cuộc đấu tranh phản cách mạng, lực lượng tham mưu CAND tham mưu ban hành Nghị định số 132/CP ngày 29/9/1961 quy định nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Bộ Công an, theo đó, tổ chức bộ máy Bộ Công an gồm: Văn phòng Bộ, Vụ Tổ chức cán bộ, Vụ Tài chính – Kế hoạch, 12 cục nghiệp vụ, Bộ Tư lệnh CAND vũ trang và một số đơn vị sự nghiệp; Pháp lệnh số 34/SL quy định nhiệm vụ, quyền hạn của Cảnh sát nhân dân nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Quyết định số 237/CA-QĐ tách Văn phòng Bộ thành Vụ Nghiên cứu tổng hợp, Vụ Tài vụ – Vật tư, Văn phòng Bộ, Nghị định số 32/CP về việc sửa đổi bộ máy tổ chức của Bộ Công an, xác định Công an nhân dân gồm có 3 lực lượng: An ninh nhân dân, Cảnh sát nhân dân, Công an nhân dân vũ trang với nhiệm vụ đấu tranh chống mọi âm mưu, hoạt động của bọn phản cách mạng, bọn tội phạm khác, giữ vững an ninh, trật tự để bảo vệ công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, bảo vệ thành quả cách mạng, bảo vệ Tổ quốc.

Đồng chí Bùi Phụng Dư, cán bộ Văn phòng Bộ Công an được cử đi học về nghiệp vụ công tác tham mưu tại Liên Xô, năm 1964

(năm 1976 đồng chí được bổ nhiệm Chánh Văn phòng Bộ Công an)

Văn phòng Tổng hợp, Bộ Công an đón lẵng hoa Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng các đơn vị đạt thành tích xuất sắc

Trong những năm 1975-1976, trên cơ sở nhận định của Bộ Chính trị, Bac Chấp hành Trung ương Đảng về cách mạng miền Nam đó là thời cơ chiến lược đã tới, quyết tâm giải phóng miền Nam trong 2 năm này, lực lượng Tham mưu CAND đã tham mưu lãnh đạo Bộ Công an đề xuất Trung ương Đảng đề ra những chủ trương, chính sách lớn như: Chỉ thị số 218-CT/TW và Chỉ thị số 219-CT/TW về chính sách trấn áp phản cách mạng ở miển Nam; Phòng Nghiên cứu tình hình miền Nam và Vụ Tổ chức cán bộ khẩn trương huy động lực lượng chi viện cho An ninh miền Nam, tham mưu các mặt công tác quản lý an ninh, trật tự vùng mới giải phóng, cho ngụy quân, ngụy quyền đăng ký trình diện, từ tháng 01-5/1975, lực lượng CAND ở miển Bắc đã chi viện cho An ninh miền Nam 4.500 đồng chí.

Trong suốt 21 năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, lực lượng Tham mưu CAND không ngừng củng cố tổ chức, đổi mới phương thức trong công tác nắm tình hình, thu thập, xử lý thông tin, tham mưu cho lãnh đạo về công tác nắm tình hình, thu thập, xử lý thông tin, tham mưu cho lãnh đạo về công tác bảo vệ an ninh, trật tự, góp phần tích cực vào công cuộc bảo vệ miền Bắc, đấu tranh giải phóng miền Nam.

Hòa bình lập lại, tại kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa V đã quyết định đổi tên Bộ Công an thành Bộ Nội vụ, để ổn định tình hình an ninh, trật tự ở miền Nam sau giải phóng, Vụ Nghiên cứu tổng hợp đã tham mưu lãnh đạo Bộ báo cáo Ban Bí thư ra 12 loại thông cáo về quản lý an ninh, trật tự,. Lực lượng Tham mưu CAND các cấp đã chủ động đề xuất lãnh đạo Bộ chỉ đạo công tác cải tạo tề, ngụy, bảo vệ chính quyền cách mạng, tham gia khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng và phát triển kinh tế – xã hội như, đề xuất và xây dựng các văn bản của Bộ về công tác Công an: Chỉ thị số 10/CT về những vấn đề trước mắt trong công tác trấn áp phản cách mạng; Chỉ thị số 21-CT/D3M về công tác bảo vệ cuộc tổng tuyển cử bầu Quốc hội chung cả nước; Thông tư số 204 quy định về nhiệm vụ, tổ chức bộ máy và lề lối làm việc của Sở, Ty, Công an. Theo đó, tổ chức bộ máy của Sở, Ty Công an có: Phòng Nghiên cứu tổng hợp, Phòng Hậu cần, Phòng Tổ chức cán bộ và Bảo vệ nội bộ, Phòng Công tác chính trị, Ban Thanh tra. Trước nhiệm vụ bảo vệ an ninh chính trị và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội ngày càng phức tạp, công tác tham mưu ngày càng nặng nề, đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của lực lượng tham mưu. Ngày 12/6/1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Nghị định số 250/NĐ-CP quy định nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức của Bộ Nội vụ. Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 15/QĐ-BNV quy định nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức của Văn phòng tổng hợp, từ đây Vụ Nghiên cứu tổng hợp đổi tên thành Văn phòng Tổng hợp. Ở các Tổng cục, Bộ Nội vụ thành lập Văn phòng Tổng cục hoặc Cục Tham mưu, làm chức năng tham mưu của Tổng cục. Địa phương có Văn phòng tổng hợp của Công an các tỉnh, thành phố; bên cạnh đó có Phòng Tham mưu An ninh, Phòng Tham mưu Cảnh sát làm chức năng tham mưu riêng của từng lực lượng Công an tỉnh, thành phố. Thực hiện Nghị định số 250, tổ chức và hoạt động của cơ quan tham mưu được thống nhất trong toàn quốc, từ năm 1975 đến đầu năm 1981, Văn phòng Tổng hợp Bộ đã mở 8 lớp đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ văn phòng cho 360 đồng chí ở các Sở, Ty Công an, trong đó có nhiều cán bộ thuộc các tỉnh phía Nam; một số cán bộ của Văn phòng được ra nước ngoài để trao đổi, học tập về công tác văn phòng… vì vậy, công tác nghiên cứu tổng hợp ở Công an các địa phương được cán bộ, chiến sĩ thực hiện có hiệu quả và dần đi vào nề nếp. Thời kỳ 1975-1986, lực lượng Tham mưu CAND tiếp tục củng cố về tổ chức, tập trung thực hiện tốt công tác thông tin để phân tích tổng hợp, dự báo tình hình; đề xuất và chuẩn bị cho lãnh đạo ra quyết định chính xác, kịp thời; hướng dẫn tổ chức thực hiện có hiệu quả các chủ trương, mệnh lệnh công tác, cán bộ chiến sĩ lực lượng tham mưu CAND đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ vào công tác, đồng thời nghiên cứu, đề xuất lãnh đạo Bộ Công an tiếp tục củng cố tổ chức bộ máy tham mưu các cấp để lực lượng Tham mưu hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Cán bộ, chiến sĩ Giao liên, Vụ Nghiên cứu Tổng hợp chuẩn bị tài liệu trước khi đi công tác, năm 1980

Lãnh đạo, cán bộ Văn phòng Bộ Nội vụ dẫn đoàn cán bộ Bộ Nội vụ CHDCND Lào đi thăm Khu di tích Phủ Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Hà Nội, tháng 12/1982

Quán triệt tư tưởng đổi mới toàn diện của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng đối với lực lượng Công an đó là xây dựng lực lượng CAND trong sạch, vững mạnh, có cơ sở vững chắc trong quần chúng, có trình độ nghiệp vụ ngày càng cao, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, Nhân dân, Văn phòng tổng hợp đã tham mưu lãnh đạo Bộ đổi mới tổ chức và hoạt động trong lực lượng CAND. Ngày 28/6/1988, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 2360-QĐ/BNV đổi tên Văn phòng tổng hợp trực thuộc Bộ Nội vụ thành Cục Tham mưu tồng hợp trực thuộc Bộ trưởng, Quyết định số 711-QĐ/BNV về nhiệm vụ của Cục Tham mưu tổng hợp… Trước âm mưu, phương thức thủ đoạn hoạt động diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch, cơ quan tham mưu của Bộ Nội vụ và Bộ Quốc phòng phối hợp đề xuất lãnh đạo 02 Bộ đề xuất Ban Chấp hành Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết số 03-NQ/TW về nhiệm vụ quốc phòng và bảo vệ an ninh quốc gia, chống diễn biến hòa bình của địch, trong đó chống diễn biến hòa bình, bạo loạn lật đổ là nhiệm vụ cấp bách hàng đầu, Quyết định số 04-QĐ/ĐUCATW về chức năng, nhiệm vụ của Văn phòng Đảng ủy Công an trung ương, theo đó các quyết định của Bộ Công an quy định chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Văn phòng Bộ Công an sau này đều xác định Văn phòng Bộ Công an đồng thời là Văn phòng Đảng ủy Công an Trung ương. Ngày 17/10/1995, Bộ Nội vụ ra Quyết định số 1058/QĐ-BNV đổi tên Cục Tham mưu tổng hợp Bộ Nội vụ thành Văn phòng Bộ Nội vụ. Bước vào thế kỷ XXI, trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đặt ra những thách thức mới. Lực lượng Tham mưu CAND đã tham mưu nhiều chủ trương, chính sách quan trọng trong bảo vệ an ninh quốc gia như: Nghị quyết số 08-NQ/TW về Chiến lược an ninh quốc gia, Nghị quyết Trung ương 8 khóa IX về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới…

Các đại biểu dự Hội thảo Ngày truyền thống lực lượng tham mưu CAND, năm 1999

Trước xu thế hội nhập kinh tế, hợp tác đối ngoại toàn cầu, lực lượng Tham mưu CAND có những bước tiến bộ trong mở rộng quan hệ đối ngoại, hợp tác với các cơ quan tham mưu, an ninh, cảnh sát các nước; đối với những hoạt động hợp tác quốc tế tại Việt Nam, Văn phòng Bộ phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ tham mưu cho lãnh đạo Bộ xây dựng và triển khai kế hoạch bảo vệ các đoàn khách, hội nghị, lễ hội. Giai đoạn từ năm 2010-2018, trước những diễn biến phức tạp mới của tình hình thế giới, khu vực và trong nước, lực lượng tham mưu CAND tham mưu lãnh đạo Bộ đề xuất Trung ương Đảng, Bộ Chính trị nhiều chủ trương quan trọng về công tác bảo đảm an ninh, trật tự, đặc biệt giải quyết những điểm nóng về an ninh nông thôn ở những địa bàn trọng điểm như Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ, như: Nghị quyết số 28-NQ/TW về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; Chỉ thị số 46-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự trong tình hình mới; Chỉ thị số 12-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo đảm an ninh kinh tế trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế.

Hội đàm giữa Văn phòng Bộ Công an Việt Nam với Ban Tổng Thư ký Bộ Nội vụ Vương quốc Campuchia, năm 2016

Giai đoạn từ năm 2018 đến nay, Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an chỉ đạo triển khai thực hiện cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy của lực lượng Công an. Thực hiện Nghị quyết số 22-NQ/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy Bộ Công an tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, Nghị định số 01/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Công an, tổ chức bộ máy và lực lượng Tham mưu CAND có sự thay đổi lớn; vị trí, vai trò, nhiệm vụ ngày càng quan trọng hơn, trách nhiệm nặng nề hơn, xứng đáng là bộ não thứ hai, cánh tay nối dài của lãnh đạo, chỉ huy Công an các cấp. Từ đây, cơ quan tham mưu CAND cơ bản thống nhất tên gọi, tổ chức bộ máy. Ở Bộ là Văn phòng Bộ, các đơn vị trực thuộc Bộ có Phòng Tham mưu tổng hợp/Phòng Tham mưu tác chiến; Công an cấp tỉnh, thành phố có Phòng Tham mưu; Công an cấp huyện có Đội Tham mưu; Công an cấp xã có Tổ Tổng hợp. Từ tháng 3/2025 đến nay, thực hiện mô hình Công an địa phương 02 cấp nên không còn bộ phận tham mưu của Công an cấp huyện. Với vai trò là cơ quan tham mưu chuyên trách của Bộ, Văn phòng Bộ Công an đã tích cực, chủ động tham mưu nhiều chủ trương, chính sách quan trọng: Nghị quyết số 30-NQ/TW về Chiến lược an ninh mạng quốc gia, Chỉ thị số 26-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với các cơ quan bảo vệ pháp luật trong công tác điều tra, xử lý các vụ án, vụ việc; Nghị quyết số 51-NQ/TW về Chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia, Kết luận số 13-KL/TW về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 48-CT/TW của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo cuả Đảng đối với công tác đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông trong tình hình mới, Chỉ thị số 24-CT/TW về bảo đảm vững chắc an ninh quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế toàn diện sâu rộng; đặc biệt tham mưu Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 12-NQ/TW về đẩy mạnh xây dựng lực lượng CAND thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới; Đề án số 01/ĐA-BCA về xây dựng lực lượng Tham mưu CAND thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Giai đoạn này, bên cạnh làm tốt chức năng tham mưu với Đảng, Nhà nước những giải pháp cơ bản, chiến lược, toàn diện về bảo đảm an ninh, trật tự và xây dựng lực lượng CAND, Văn phòng Bộ Công an còn tham mưu thực hiện tốt công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ trên lĩnh vực công tác bảo đảm an ninh, trật tự, thực hiện Quy chế làm việc của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và theo dõi tiến độ đề án, dự án, nhiệm vụ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Công an, chương trình công tác lớn của Bộ Công an chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự. Văn phòng Bộ đã chủ trì, phối hợp các đơn vị liên quan chuẩn bị các nội dung phục vụ đồng chí Bộ trưởng dự họp Bộ Chính trị, các Hội nghị Trung ương Đảng, các kỳ họp của Quốc hội, Chính phủ; hoàn thành tốt vai trò Thường trực giúp việc các Ban Chỉ đạo Trung ương có thành phần là lãnh đạo Bộ Công an và Thường trực Tiểu ban An ninh trật tự các sự kiện chính trị trọng đại của đất nước… Triển khai thực hiện Đề án số 25/ĐA-BCA ngày 11/01/2025, theo mô hình Công an địa phương 02 cấp, tổ chức bộ máy cơ quan Tham mưu Công an nhân dân được kiện toàn theo hướng tập trung, thống nhất, chuyên sâu, chuyên nghiệp và hiện đại, được tổ chức xuyên suốt ở cả 03 cấp Công an (cấp Bộ, cấp tỉnh, cấp xã); trách nhiệm, vị trí của cơ quan tham mưu CAND các cấp tiếp tục được nâng cao theo hướng chiến lược, chuyên sâu, thực sự là “bộ não thứ hai”, trung tâm thông tin của lãnh đạo, chỉ huy Công an các cấp; đội ngũ cán bộ tham mưu CAND được xây dựng theo hướng liêm chính và kỷ luật, chuyên nghiệp và hiện đại, nhân văn và gần dân. Công tác tham mưu CAND tiếp tục là “điểm sáng”, được đổi mới mạnh mẽ tư duy, hành động, từ thực hiện “trách nhiệm công vụ” sang “trách nhiệm công vụ – phục vụ”, từ “mệnh lệnh, phục tùng” sang “mệnh lệnh, phục tùng và chủ động đề xuất, kiến tạo phát triển; chuyển đổi toàn diện phương thức hoạt động kết hợp nhuần nhuyễn; chặt chẽ giữa truyền thống và hiện đại với hạ tầng đồng bộ, hiện đại, bảo mật cao”. Riêng thời gian năm 2025, đã có gần 3000 báo cáo với Trung ương Đảng, Chính phủ, lãnh đạo Bộ để tham mưu các giải pháp chiến lược, toàn diện, phù hợp, linh hoạt trên lĩnh vực. Triển khai Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, lực lượng tham mưu CAND đã tiên phong, gương mẫu lan tỏa tinh thần làm việc “Lựa chọn đúng – Triển khai nhanh – Làm đến nơi đến chốn – Đo lường bằng kết quả”; “Làm thật mạnh, làm thật nhanh, làm đến nơi đến chốn”.

Văn phòng Bộ Công an tổ chức Lễ khai trương giao diện mới Cổng Thông tin điện tử Bộ Công an, năm 2018

 Trong suốt 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, lực lượng Tham mưu CAND đã phát huy truyền thống vẻ vang, nỗ lực phấn đấu, vượt qua khó khăn, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, góp phần không nhỏ vào công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, tạo tiền đề vững chắc đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Nhiều đồng chí lãnh đạo cơ quan tham mưu CAND đã có những bước trưởng thành vượt bậc, trở thành lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước, Bộ Công an, là những tấm gương sáng ngời để các thế hệ Tham mưu CAND học tập, noi theo. Ghi nhận những công lao, thành tích của lực lượng Tham mưu CAND trong gần 80 năm qua, Đảng, Nhà nước đã tặng nhiều Huân chương Quân công, Chiến công các loại và nhiều phần thưởng cao quý khác cho những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác, chiến đấu và xây dựng lực lượng. Riêng Văn phòng Bộ 02 lần được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng hoa; 01 lần được tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh; 05 lần được tặng Huân chương Quân công; 01 lần được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba và 02 lần được tặng thưởng Huân chương Chiến công. Ngày 10/12/2025, Văn phòng Bộ vinh dự được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trao danh hiệu anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân tặng tập thể Văn phòng Bộ Công an, tháng 4/2026

<Ảnh: Thu Thủy; Bài: Đỗ Hà, Phòng Tuyên truyền, giáo dục, Cục Công tác chính trị>